off
Nawigacja
Translator
Choose your language:
Losowa fotografia
Polonia w Argentynie.
Argentyna jest drugim po Brazylii krajem Ameryki Po┼éudniowej pod wzgl─Ödem liczby mieszka┼äc├│w o polskich korzeniach. Pierwsi polscy emigranci osiedlali si─Ö w tym kraju na pocz─ůtku XIX w. Obecnie w Argentynie zamieszkuje, wed┼éug r├│┼╝nych szacunk├│w, od 130 do 500 tys. Polak├│w i ich potomk├│w.


Pierwsi osadnicy

Pierwsi Polacy pojawili si─Ö na terenie Argentyny na pocz─ůtku XIX w. Byli to maj─ůcy za sob─ů kampanie napoleo┼äskie ┼╝o┼énierze s┼éu┼╝─ůcy w wojsku La Platy, kt├│ra wyzwala┼éa si─Öw├│wczas spod w┼éadzy hiszpa┼äskiej. Zapisy wojskowe podaj─ů takie nazwiska jak Emanuel Zatocki (Zatoqui) i Antoni Mierzwa ju┼╝ w roku 1812. Kolejne grupy emigrant├│w chroni┼éy si─Ö w Argentynie przed represjami ze strony zaborc├│w po upadkach kolejnych zryw├│w niepodleg┼éo┼Ťciowych (Powstania Listopadowego, Wiosny Lud├│w, Powstania Styczniowego). Wielu by┼éych powsta┼äc├│w wst─ůpi┼éo do armii argenty┼äskiej i walczy┼éo mi─Ödzy innymi w wojnie Paragwajem (du┼╝e zas┼éugi mieli w niej m.in. Henryk Spika, Teofil Iwanowski i Robert Chodasiewicz).

27 sierpnia 1897 r. do prowincji Misiones przyby┼éo 14 rodzin polskich (69 os├│b) ze wschodniej Galicji. Dat─Ö t─Ö uwa┼╝a si─Ö za pocz─ůtek ch┼éopskiej emigracji zarobkowej. Pierwsi wychod┼║cy znale┼║li si─Ö w Argentynie poniek─ůd przypadkowo - planowali emigracj─Ö do Stan├│w Zjednoczonych, jednak z powodu z┼éego stanu zdrowia lub braku wymaganych dokument├│w zostali zatrzymani przez komisj─Ö lekarsk─ů w Hamburgu, gdzie otrzymali propozycj─Ö osiedlenia si─Ö w Argentynie. Emigranci zostali osadzeni w miejscowo┼Ťci Ap├│stoles, ka┼╝da z rodzin otrzyma┼éa dzia┼ék─Ö wielko┼Ťci 25 do 100 ha - za darmo lub z mo┼╝liwo┼Ťci─ů korzystnego roz┼éo┼╝enia sp┼éaty nale┼╝no┼Ťci. Do Argentyny zacz─Ö┼éy przybywa─ç kolejne grupy Polak├│w, g┼é├│wnie z Ma┼éopolski Wschodniej oraz tzw. "wt├│rna fala emigracyjna" - emigranci polskiego pochodzenia przybywaj─ůcy z Brazylii. Ap├│stoles wkr├│tce sta┼éo si─Ö najwi─Ökszym skupiskiem Polak├│w w Argentynie, powsta┼éy r├│wnie┼╝ nowe kolonie: Azara, Corpus Christi, San Jose, Cerro Cora i in. Polscy osadnicy pocz─ůtkowo uprawiali g┼é├│wnie kukurydz─Ö, fasol─Ö, ry┼╝ i trzcin─Ö cukrow─ů, szybko jednak odkryli potencja┼é drzemi─ůcy w uprawie bardzo popularnej w Argentynie yerba mate. W po┼éudniowej cz─Ö┼Ťci Misiones za┼éo┼╝onych zosta┼éo wiele plantacji tej ro┼Ťliny, powsta┼éy drogi i linie kolejowe do transportu plon├│w, warsztaty, suszarnie itp. Wielu Polak├│w znacznie si─Ö wzbogaci┼éo. W Misiones zacz─Öto tworzy─ç polskie szko┼éy, ochronki, parafie i stowarzyszenia. Od 1926 r. w Azara wydawany by┼é polski dwutygodnik Or─Ödownik. Prowincja do dzi┼Ť jest jednym z najwi─Ökszych skupisk Polak├│w w Argentynie.

O ile skupiska polonijne o charakterze rolniczym powstawa┼éy g┼é├│wnie w Misiones, o tyle liczniejsza emigracja inteligencko-robotnicza za sw├│j cel obiera┼éa przede wszystkim Buenos Aires i inne du┼╝e miasta. Polacy zatrudniali si─Ö najcz─Ö┼Ťciej w portowych ch┼éodniach i kolejowych brygadach budowlanych. W odr├│┼╝nieniu od osadnik├│w zajmuj─ůcych si─Ö rolnictwem, robotnicy cz─Östo - co kilka tygodni - zmieniali miejsce pobytu. W┼Ťr├│d emigrant├│w nie brakowa┼éo aktywnych dzia┼éaczy politycznej, szczeg├│lnie w Buenos Aires, gdzie znaczn─ů cz─Ö┼Ť─ç ┼Ťrodowiska polonijnego stanowi┼éa inteligencja i emigranci polityczni uciekaj─ůcy przed represjami ze strony caratu. Ju┼╝ w 1890 r. powsta┼éa tam z inicjatywy Wincentego Olewi┼äskiego pierwsza w Ameryce Po┼éudniowej organizacja polonijna - Polskie Towarzystwo Demokratyczne (wkr├│tce przemianowane na Towarzystwo Polskie Demokratyczne w Buenos Aires), dzia┼éa┼éa r├│wnie┼╝ socjalistyczna organizacja "R├│wno┼Ť─ç".

Szacuje się, że do 1914 r. w Argentynie osiedliło się ok. 31,5 tys. osób z ziem polskich (w tym ok. 5 tys Ukraińców). W okresie międzywojennym przybyło kolejne 150 tys. osób.


I wojna ┼Ťwiatowa

Wybuch I wojny ┼Ťwiatowej podzieli┼é ┼Ťrodowisko polonijne na dwa obozy: zwolennik├│w Ententy i Tr├│jprzymierza pa┼ästw centralnych. Ci pierwsi za┼éo┼╝yli w Buenos Aires Komitet Narodowy Polski, na kt├│rego czele stan─ů┼é Gustaw Jasi┼äski. Organizacja, b─Öd─ůca fili─ů Komitetu dzia┼éaj─ůcego w Pary┼╝u pod przewodnictwem Romana Dmowskiego, wydawa┼éa w latach 1917-18 pismo "Wiadomo┼Ťci Polskie", na ┼éamach kt├│rego przybli┼╝a┼éa sytuacj─Ö w kraju oraz organizowa┼éa werbunek ochotnik├│w do powstaj─ůcej we Francji "B┼é─Ökitnej Armii" gen. J. Hallera, kt├│ry jednak z winy problem├│w technicznych - przede wszystkim z transportem - zaowocowa┼é wys┼éaniem do Francji jedynie 2 ochotnik├│w. Zwolennicy Tr├│jprzymierza, wywodz─ůcy si─Ö g┼é├│wnie z "R├│wno┼Ťci" i akcentuj─ůcy przede wszystkim niech─Ö─ç do caratu powo┼éali natomiast do ┼╝ycia Ko┼éo Polskie.





Lata mi─Ödzywojenne

Argentyna uzna┼éa niepodleg┼éo┼Ť─ç Polski, jako drugi po Brazylii kraj Ameryki ┼üaci┼äskiej, w 1919 r. Na pocz─ůtku 1920 nawi─ůzano stosunki konsularne, kt├│re 2 lata p├│┼║niej rozszerzono do rangi poselstw. R├│wnie┼╝ w roku 1922 zawi─ůza┼é si─Ö Komitet Budowy Domu Polskiego w Buenos Aires, a w kolejnych latach wiele innych organizacji polonijnych, takich jak Towarzystwo "Wolna Polska" w Comodoro Rivadavia, Towarzystwa Polskie w Dock Sud Mendozie i Lalavallol, Zwi─ůzek By┼éych Wojskowych i Obro┼äc├│w Ojczyzny, czy w ko┼äcu zwi─ůzki o charakterze federacyjnym: Federacja Towarzystw "Dom Polski" i Zwi─ůzek Polak├│w w Argentynie (1929). W 1938 r. zosta┼éa podpisana polsko-argenty┼äska umowa handlowa, maj─ůca zacie┼Ťni─ç wi─Özi gospodarcze mi─Ödzy krajami, stworzono r├│wnie┼╝ Izb─Ö Handlow─ů Argenty┼äsko-Polsk─ů. Niestety, rozw├│j stosunk├│w handlowych zosta┼é przerwany przez wybuch wojny.

II wojna ┼Ťwiatowa

Wybuch II wojny ┼Ťwiatowej i bezpo┼Ťrednie zagro┼╝enie Ojczyzny zintegrowa┼éy argenty┼äsk─ů Poloni─Ö. Powo┼éano powi─ůzany z argenty┼äskim Czerwonym Krzy┼╝em Komitet Niesienia Pomocy Ofiarom Wojny w Buenos Aires, aktywnie dzia┼éa┼é powo┼éany w 1941 r. Zwi─ůzek Kobiet Polskich oraz zrzeszaj─ůce argenty┼äskich przyjaci├│┼é Polski Circulo Argentino "Polonia Libre". Oddzia┼éy Polskich Si┼é Zbrojnych na Zachodzie zasili┼éo 1140 ochotnik├│w z Argentyny. 70 z nich poleg┼éo.

Po II wojnie ┼Ťwiatowej

Po wojnie Argentyna wycofa┼éa poparcie uznania dla Rz─ůdu Polskiego w Londynie i nawi─ůza┼éa stosunki dyplomatyczne z rz─ůdem warszawskim. Organizacje b─Öd─ůce dot─ůd instytucjami rz─ůdu na emigracji przekszta┼éci┼éy si─Ö w organizacje opieku┼äcze, zajmuj─ůce si─Ö pomoc─ů przybywaj─ůcym do Argentyny Polakom. W┼éadze argenty┼äskie w ┼╝adne spos├│b nie przeszkadza┼éy w tego typu dzia┼éalno┼Ťci, a ich stosunek do Polonii by┼é, jak i wcze┼Ťniej, przychylny. W latach 1946-1950 przyby┼éo do Argentyny ok. 20 - 22 tys. emigrant├│w z Polski. By┼éa to przede wszystkim inteligencja osiedlaj─ůca si─Ö w miastach (g┼é├│wnie w Buenos Aires), w du┼╝ej cz─Ö┼Ťci zdemobilizowani ┼╝o┼énierze Polskich Si┼é Zbrojnych na Zachodzie, kt├│rzy nie mogli pogodzi─ç si─Ö z now─ů sytuacj─ů Polski. Pojawienie si─Ö w Argentynie dipis├│w ┼é─ůczy┼éo si─Ö z powstaniem nowych organizacji polonijnych: kombatanckich (np. Zwi─ůzek By┼éych ┼╗o┼énierzy Samodzielnej Brygady Strzelc├│w Karpackich, Stowarzyszenie Lotnik├│w Polskich w Argentynie) i zawodowych (np. Stowarzyszenie In┼╝ynier├│w i Technik├│w Polskich w Argentynie, kt├│re z czasem przekszta┼éci┼éo si─Ö w istniej─ůce do dzisiaj Polskie Stowarzyszenie Absolwent├│w Szk├│┼é Wy┼╝szych). Stworzone zosta┼éy r├│wnie┼╝ Towarzystwo ┼Üpiewacze im. Chopina, harcerski Kr─ůg W─Ödrownych Zniczy, Polska Macierz Szkolna, polskie teatry i wiele innych instytucji. Z fal─ů emigracji powojennej przyby┼é do Argentyny mi─Ödzy innymi Witold Gombrowicz.

Cho─ç w┼éadze Argentyny nawi─ůza┼éy stosunki dyplomatyczne z rz─ůdem warszawskim, stosunek argenty┼äskiej Polonii do w┼éadz ludowych by┼é bardzo negatywny. Zwi─ůzek Polak├│w w Argentynie programowo zabrania┼é wsp├│┼épracy z organami reprezentuj─ůcymi w┼éadze Polski Ludowej. Wi─Özi z krajem uleg┼éy wi─Öc w tym okresie os┼éabieniu. W┼Ťr├│d inicjatyw maj─ůcych prze┼éama─ç wzajemne uprzedzenia nale┼╝y wymieni─ç za┼éo┼╝enie w 1957 r. czasopisma "Kurier Polski" oraz stworzenie w 1960 r. istniej─ůcej do dzi┼Ť Biblioteki Polskiej im. Ignacego Domeyki. Du┼╝e znaczenie dla wzmocnienia poczucia wsp├│lnoty z rodakami w ojczy┼║nie mia┼é wyb├│r Karola Wojty┼éy na papie┼╝a w 1978 r.

6 grudnia 1995 r., dzięki staraniom Polonii oficjalnie ustanowiony został dzień Osadnika Polskiego w Argentynie. Jest on obchodzony 8 czerwca.


Komentarze
Brak komentarzy.
Dodaj komentarz
Zaloguj siŕ, ┐eby mˇc dodawaŠ komentarze.
Oceny
Dodawanie ocen dostŕpne tylko dla zalogowanych U┐ytkownikˇw.

Proszŕ siŕ zalogowaŠ lub zarejestrowaŠ, ┐eby mˇc dodawaŠ oceny.

Brak ocen.
off
Logowanie
Nazwa U┐ytkownika

Has│o

Zapamiŕtaj mnie



Nie jeste jeszcze naszym U┐ytkownikiem?
Kilknij TUTAJ ┐eby siŕ zarejestrowaŠ.

Zapomniane has│o?
WyÂlemy nowe, kliknij TUTAJ.
RSS
News
Articles
Downloads
Weblinks
Forums
Copyright © 2007 Waldemar
1615965 Unikalnych wizyt

Powered by powered by php-fusion © 2003-2007
Design by Design by Matonor